الممتزج ، شئ عنه امتزج بعد فساد المزاج . ودر كتاب قانون نيز بيان مىدارد كه عنصرها بخشهائى از آميزه‌ها مىباشند واز آميزش عنصرها با يكديگر ، أنواع موجودات كه ازلحاظ صورت گوناگون هستند به وجود مىآيند . طبيب طبيعت‌شناس بايد بداند كه عناصر چهار قسم‌اند وبيشتر نيستند . از اين عناصر دو عنصر سبك ودو عنصر ديگر سنگين هستند . عناصر سبك عبارتند از : آتش وهوا وعناصر سنگين عبارتند از آب وخاك . القانون في الطبّ ، 1 / 30 برخى نيز معتقدند ، أمشاج به معنى تركيب طبائع چهارگانه يعنى ، حرارت ، برودت ، يبوست ورطوبت در انسان مىباشد . وخداى متعال اين چهار طبيعت را در نطفه به وديعه گذارده است . مجمع البيان ، 10 - 9 / 615 علّامه حلّى در شرح حكمة العين مىنويسد : مركبات ، از عناصر تركيب يافته‌اند ، اين عناصر كه منحصر در چهار نوع : خاك ، آب ، هوا وآتش مىباشند به اعتبار اينكه مواد تركيبي مركّبات مىباشند اسطقسات نام دارند وبه اعتبار انحلال مركبات در آنها ، عناصر ناميده مىشوند وبه اعتبار اينكه هريك جزئي از عالمند ، أركان مىباشند . ونيز مىگويد : هر عنصر از عناصر چهارگانه داراى دو كيفيت فعليه وانفعالية است . از كيفيات چهارگانه ، حرارت وبرودت ، فعليه ورطوبت ويبوست انفعالية مىباشند وتفاعل با اين چهار كيفيت صورت مىپذيرد ومزاج مركب از آنهاست . صفحات : 349 و 361 - 360 ليكن حكماى ديگرى چون ملا صدرا بر اين اعتقادند كه حصول مزاج حتما مستند به تركيب عناصر نيست وچنين نيست كه از تركيب چند عنصر مزاج حاصل شود . الاسفار الأربعة ، 8 / 29 تعبيرات ديگرى نيز از طبايع وعناصر وجود دارد . اينك به يك نمونه ديگر كه اندكى با تعبيرات پيشين تفاوت دارد ، اشاره مىكنيم . عزيز الدين نسفى از عرفاى قرن هفتم در مجموع رسائل عرفانى خويش موسوم به الإنسان الكامل بيان مىدارد كه : نطفه پس از ورود به رحم مدوّر شده وبه تدريج براثر حرارت خود وحرارت رحم نضج مىيابد واجزاى لطيف آن از اجزاى غليظ جدا مىگردد . اجزاى غليظ در مركز واجزاى لطيفتر به ترتيب در أطراف ومحيط آن متمركز شده وبدين ترتيب نطفه چهار طبقه مىگردد .